Kısa ve Öz Yazılar

Giriş: Toplumsal Etkileşim ve Osmanlıca “Ittisaf” Kavramı Sosyolojiye ilgi duyan biri olarak, toplumsal yapıların ve bireylerin etkileşimini anlamaya çalışmak, çoğu zaman hem gözlemler hem de kişisel deneyimlerle beslenen bir yolculuk oluyor. Her toplum kendi içinde bir dizi norm, değer ve beklenti barındırır; bunlar hem bireyleri şekillendirir hem de kolektif davranışları yönlendirir. Bu bağlamda Osmanlıca bir kavram olan “Ittisaf”, toplumsal ve bireysel etkileşimleri anlamak için oldukça ilginç bir pencere açıyor. Osmanlıca sözlüklerde “ittisaf”, genellikle bir şeye veya bir duruma katılma, bağlanma, aidiyet hissetme anlamına gelir (Redhouse, 1999). Sosyolojik bağlamda ise bu, bireyin bir toplumsal grup veya normla olan ilişkisini, aidiyetini ve…

Mecliste Kaç İdari Amir Var? Psikolojik Bir Mercek İnsan davranışlarını merak eden bir bakış açısıyla, gündelik gözlemlerden çıkarak daha karmaşık sosyal sistemleri anlamaya çalışıyorum. Mecliste kaç idari amir olduğunu merak etmek, aslında yalnızca bir sayısal bilgi edinme isteği değil; aynı zamanda otorite, karar alma süreçleri ve insan psikolojisi ile ilgili soruların kapısını aralıyor. Bu yazıda, bu konuyu bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji boyutlarıyla ele alacağız. Bireylerin resmi kurumlarla etkileşimlerinde ortaya çıkan davranış biçimlerini anlamak için, yalnızca pozisyonların sayısını bilmek yeterli değildir. Önemli olan, bu yapıların insanlar üzerindeki bilişsel yük, duygusal tepki ve sosyal etkileşimler üzerindeki etkilerini incelemektir. Duygusal zekâ ve…

Erzurum Eze Ne Demek? – Şehrin Kültürüne Dair Derin Bir Keşif Erzurum, hem tarihi hem de kültürel açıdan oldukça zengin bir şehir. Bu şehre dair pek çok gelenek, kelime ya da deyim, aslında Erzurum’un insanlarının ne kadar özel olduğunu, nasıl bir yaşam tarzları olduğunu gösteriyor. Bugün bu yazımda, Erzurum’a özgü bir kelimeyi, “eze”yi konuşacağız. Erzurum eze ne demek, ne anlama geliyor ve neden bu kadar önemli? Hadi, biraz derinleşelim ve bu kelimenin anlamını hem dilsel hem de kültürel bir mercekten inceleyelim. Erzurum Eze: Bir Dilsel Hazine Öncelikle “eze” kelimesi, Erzurum’a ait bir yerel dil öğesi olarak karşımıza çıkıyor. Çoğu kişi,…

Eros Kimle Evlendi? Aşkın En Karmaşık ve Tartışmalı Yüzü Eros’un evliliği, Yunan mitolojisinin en çok tartışılan ve kafa karıştıran konularından biri. Bu adam, aşkın tanrısı, en basit ifadeyle; ona aşkı, tutkuyu ve şehveti anlatan bir figür olarak bakıyoruz. Ama Eros’un kimle evlendiği meselesi, öyle basit bir soru değil. Belki de birçoğumuz, Eros’un aşkın tanrısı olduğuna bakarak, her şeyin pırıl pırıl, masum ve romantik olmasını bekliyoruz. Oysa, Eros’un evliliği, aslında tam tersi bir tabloyu yansıtıyor. Evet, Eros kimle evlendi? O, Psykhe adlı bir ölümlüyle evlendi. Ama bu evlilik, öyle basit bir aşk hikâyesi değil, çok daha derin ve bazen bir o…

Elektrik Türkçe Kökenli Mi? Elektrik kelimesi, günlük hayatımızda o kadar sık duyduğumuz bir terim ki, çoğumuz aslında ne kadar derin bir tarih ve köken taşıdığını pek düşünmüyoruz. Elektrik, ne kadar modern bir kavram gibi gelse de, kökeni ve dildeki yeri üzerine düşündüğümüzde bazı ilginç gerçeklerle karşılaşıyoruz. Elektrik kelimesi Türkçe kökenli mi? Gelin, birlikte bu sorunun peşine düşelim. Elektrik Kelimesinin Kökeni Öncelikle, “elektrik” kelimesinin aslında Türkçe kökenli olmadığını belirtmek lazım. Elektrik, Yunanca kökenli bir kelimedir. “Elektron” kelimesi, “amber” anlamına gelir ve Eski Yunan’daki bilim insanları, amberin sürtünerek elektriklenmesini ilk kez gözlemlemişlerdi. Bu olayın ardından, elektrik kelimesi, zamanla bu fenomene gönderme yapar…

Dizel mi LPG mi Daha Az Yakar? Küçüklüğümden beri arabalarla aram hep iyiydi. Her hafta sonu, babamın araba tamircisine gitmek, araba motorlarını dinlemek, yağ değişimi yapıldığı anları izlemek benim için en büyük keyifti. Babamın dizel aracı da vardı; hani o sabahları bir türlü ısınmayan, gürültülü ama sağlam motorlu araçlardan. O zamanlar LPG’yi yeni yeni duymaya başlamıştım ama o yaştaki bir çocuk için bu tür konular genelde uzak, karmaşık ve biraz da “büyükler işi” gibi gelirdi. Ama zamanla büyüdüm, üniversiteyi bitirdim, ekonomiyi öğrendim ve verilerle uğraşmaya başladım. Şimdi, Ankara’da 25 yaşında bir yetişkin olarak, araba seçimlerinde daha bilinçli bir karar veriyorum.…

Depreme Dayanıklılık Raporu: Kim Verir? Bir Mühendis ve İnsan Olarak Farklı Bakış Açıları Depreme dayanıklılık raporu, bir yapının güvenliği için kritik öneme sahip bir belgedir. Deprem gibi doğal afetlerin yol açtığı büyük yıkımlar, insan hayatını tehlikeye atar ve ekonomik zararlara yol açar. Bu sebeple, binaların ve diğer yapısal sistemlerin deprem dayanıklılığını belirlemek, hem mühendislik hem de toplumsal bir sorumluluktur. Ancak, bu raporu kim verir? Hangi faktörler, hangi uzmanlık alanları bu kararın alınmasında rol oynar? Gelin, hem mühendis bakış açısıyla hem de toplumsal duyarlılıkla, depreme dayanıklılık raporunun kim tarafından verileceğine dair farklı görüşleri derinlemesine inceleyelim. İçimdeki Mühendis: Depreme Dayanıklılık Raporu ve…

Instagram Hitap Şekilleri Ne Demek? Instagram, hayatımızın en büyük parçalarından biri haline geldi. İster bir işyeri markası olun, ister sadece günlük yaşamını paylaşan biri; bu platformda nasıl hitap ettiğimiz, kimliğimizi nasıl sunduğumuz, kısacası dilimiz önemli bir hale geldi. “Instagram hitap şekilleri” denildiğinde ise, bu basit bir konu gibi görünebilir. Ama aslında toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden bakıldığında, çok daha derin anlamlar taşır. Birçok kişi, Instagram’daki hitap şekillerini bir alışkanlık, bir kültür veya sadece popüler bir dil biçimi olarak benimsemişken, aslında bu hitap biçimleri toplumsal cinsiyet eşitsizliğinden, çeşitlilikten ve sosyal adalet anlayışından nasıl etkilendiğimizi de gözler önüne seriyor. Gelin,…

Evin Güney Batısı Nasıl Bulunur? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Evin güney batısını bulmak basit bir işlem gibi görünebilir: Bir pusula ya da basit bir güneş hareketiyle yönü belirleyip, güneye doğru ilerlersiniz. Ancak, bu basit yön tespiti, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden bakıldığında, çok daha derin bir anlam taşır. Ne kadar “doğal” bir işlem olursa olsun, yaşadığımız çevre, bizim kim olduğumuzu, hangi alanlarda etki yaratacağımızı ve bazen de hangi alanlarda kısıtlanacağımızı belirler. Yani, evin güney batısını bulmak, görünmeyen bir sosyal haritayı anlamamıza yardımcı olabilir. İstanbul’un karmaşasında, her gün sokakta gözlemlediğim manzaralar bana toplumun iç içe geçmiş…

Geçmişi anlamak, bugünü yorumlamamıza ışık tutar; bir zamanlar giyilen bir uzun hırkanın bugün ne ile kombinlendiğini sorgulamak, aslında toplumsal normların, estetik anlayışının ve kültürel dönüşümlerin izini sürmektir. Bu yazıda, uzun hırkanın tarihsel serüvenini kronolojik bir perspektifle ele alarak, her dönemde ne ile giyildiğini ve toplumsal bağlamını tartışacağım. Farklı tarihçilerden alıntılar ve birincil kaynaklardan elde edilen gözlemlerle bu yolculuğu destekleyeceğim. Orta Çağdan Rönesansa: Uzun Hırkanın İlk İzleri Orta Çağ Avrupa’sında uzun hırkalar, hem koruyucu hem de statü sembolü olarak kullanılıyordu. Belgeler ve minyatürler, soyluların genellikle kadife veya yün hırkaları uzun tunikler ve dar paçalı pantolonlarla kombinlediğini gösterir. Tarihçi James Laver, “Orta…